Aktualności

Projekt ParkinsON w Województwie Śląskim – pilotaż wdrożenia nowego modelu leczenia

Dr n. med. Katarzyna Śmiłowska Neurolog

03 listopada 2025

Choroba Parkinsona jest drugą najczęstszą chorobą neurodegeneracyjną na świecie i stanowi coraz to większe wyzwanie dla systemów ochrony zdrowia. Jej obraz kliniczny jest niezwykle złożony i obejmuje zarówno objawy ruchowe, takie jak drżenie, sztywność czy spowolnienie ruchowe, jak i liczne objawy pozaruchowe, między innymi zaburzenia snu, depresję czy zaburzenia poznawcze. Złożoność tej choroby sprawia, że opieka nad pacjentami wymaga udziału oraz współpracy wielu różnych specjalistów. W praktyce jednak świadczenia zdrowotne są często rozproszone, ich jakość bywa nierówna, a dostęp do odpowiedniej terapii utrudniony.

Odpowiedzią na te wyzwania jest ParkinsonNet – innowacyjny, multidyscyplinarny model opieki, który powstał w 2004 roku w Holandii z inicjatywy Radboud University Medical Center w Nijmegen. Ideą, która przyświecała jego twórcom, była potrzeba zintegrowania i wystandaryzowania opieki nad osobami z chorobą Parkinsona tak, aby była ona oparta na najnowszych osiągnięciach medycyny, a jednocześnie dostępna możliwie blisko miejsca zamieszkania pacjentów. Sieć specjalistów skupionych w ParkinsonNet tworzą neurolodzy, fizjoterapeuci, logopedzi, terapeuci zajęciowi, pielęgniarki oraz inni eksperci, którzy dzięki odpowiednim szkoleniom i ciągłemu podnoszeniu kompetencji zapewniają najwyższy poziom opieki.

Doświadczenia holenderskie pokazują, że ParkinsonNet przynosi wymierne korzyści. Od momentu jego wprowadzenia poprawiła się jakość opieki i jej wyniki kliniczne, obniżono koszty leczenia, a pacjenci deklarują większe zadowolenie z uzyskiwanego wsparcia. Równocześnie wzrosła satysfakcja samych specjalistów, którzy dzięki pracy w sieci i możliwości wymiany doświadczeń rozwijają swoje kompetencje i czują się lepiej przygotowani do opieki nad chorymi.

W Polsce rozpoczęto właśnie realizację Projektu ParkinsON, którego celem jest adaptacja i wdrożenie tego modelu w naszym systemie ochrony zdrowia. Pilotaż odbywa się w województwie śląskim, a jego pierwszym obszarem wdrożenia jest Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Projekt realizowany jest w ramach europejskiej inicjatywy ACTION-PD finansowanej z programu Horizon Europe, której celem jest transformacja systemów ochrony zdrowia.

Na etapie pilotażowym w województwie śląskim powstał regionalny zespół projektowy, odpowiedzialny za rozwój i wdrożenie sieci. Na jego czele stoi specjalistka neurologii dr n. med. Katarzyna Śmiłowska z Oddziału Neurologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 5 w Sosnowcu, która odpowiada za przygotowanie planu działania, współpracę z ParkinsonNet International oraz koordynację działań lokalnych. W skład zespołu wchodzą również koordynator projektu – lek. Anna Siuda oraz ambasadorowie sieci – kluczowi specjaliści w zakresie leczenia i opieki nad osobami z chorobą Parkinsona – w tym fizjoterapeutka mgr Marta Jaskierny, neurologopedka mgr Karina Malajka, arteterapeutka mgr Marta Jagoda oraz muzykoterapeutka mgr Ewa Banachiewicz. Grupę tę uzupełniają terapeuci zajęciowi i logopedzi, którzy ukończyli specjalistyczne szkolenia prowadzone przez ParkinsonNet International i pełnią rolę lokalnych trenerów.

Istotnym elementem projektu jest systematyczne szkolenie specjalistów, którzy na co dzień sprawują opiekę nad pacjentami. Szkolenia prowadzone są przez trenerów sieci, a ich program obejmuje zarówno kursy podstawowe, jak i szkolenia ustawiczne. Dzięki temu wiedza i umiejętności specjalistów są stale aktualizowane, a opieka jest zgodna z najnowszymi wytycznymi i wynikami badań naukowych. Ważną rolę odgrywa również wymiana doświadczeń klinicznych pomiędzy członkami sieci, co sprzyja tworzeniu dobrych praktyk. Projekt obejmuje także działania promocyjne i edukacyjne, które zwiększają świadomość pacjentów i ich rodzin na temat możliwości, jakie daje uczestnictwo w sieci.

Szczególną wagę przykłada się do wzmocnienia pozycji osoby z Parkinsonem w procesie leczenia. Projekt zakłada, że chory powinien być aktywnie zaangażowany w podejmowanie decyzji dotyczących rodzaju i przebiegu terapii. Ułatwiony zostaje także dostęp do specjalistów, między innymi dzięki opracowaniu map ich dostępności. Pacjenci otrzymują również wsparcie w rozwijaniu wiedzy i podnoszeniu świadomości na temat choroby, między innymi poprzez działalność organizacji pacjenckich czy dostęp do platform edukacyjnych.

Doświadczenia holenderskie i międzynarodowe jednoznacznie dowodzą skuteczności modelu ParkinsonNet. Wprowadzenie go w województwie śląskim daje szansę na poprawę jakości opieki nad pacjentami, zwiększenie jej dostępności, ograniczenie kosztów oraz rozwój kompetencji specjalistów. To krok w stronę bardziej nowoczesnego, zintegrowanego systemu ochrony zdrowia, w którym pacjent jest partnerem i aktywnym uczestnikiem procesu terapeutycznego.

Projekt ParkinsON w województwie śląskim ma potencjał stać się wzorcowym rozwiązaniem w Polsce i punktem wyjścia do jego dalszego rozwoju w innych regionach kraju. Jest to inwestycja zarówno w lepszą przyszłość pacjentów i ich rodzin, jak i w budowę efektywnego, przyjaznego i opartego na dowodach systemu opieki zdrowotnej. Zachęcam do współpracy i wspólnego budowania nowego spojrzenia na opiekę nad osobami z chorobą Parkinsona. Na przełomie stycznia i lutego planowane są szkolenia, dlatego prosimy osoby zainteresowane o wcześniejsze zgłaszanie swojego udziału. Wszystkich, którzy chcieliby dołączyć do projektu, serdecznie zapraszamy do kontaktu pod adresem mailowym: ksmilowska@wss5.pl, asiuda@wss5.pl, pdnet@us.edu.pl